Wydział Humanistyczny jest jedną z najstarszych jednostek organizacyjnych siedleckiej Uczelni. Pod nazwą „Wydział Humanistyczny” został on utworzony w 1971 roku w ramach powstałej dwa lata wcześniej Wyższej Szkoły Nauczycielskiej (WSN). Warto w tym miejscu zauważyć, że od początku istnienia WSN istniał też – niezależnie od Humanistycznego – Wydział Pedagogiczny. Obie jednostki przetrwały reorganizację uczelni, dokonaną w 1974 roku. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów PRL, Wyższa Szkoła Nauczycielska została wówczas przekształcona w Wyższą Szkołę Pedagogiczną. W składzie tej ostatniej istniały wydziały: Matematyczno-Przyrodniczy, Humanistyczny i Pedagogiczny.
Oferta eduka­cyjna dwóch ostatnich wydziałów przedstawiała się następująco:

1. Wydział Humanistyczny
a. studia stacjonarne magisterskie – specjalności:
– filologia polska
– filologia rosyjska

b. studia zawodowe niestacjonarne – specjalności:
– filologia polska z historią
– filologia rosyjska
– filologia rosyjska po liceum pedagogicznym

2. Wydział Pedagogiczny
a. studia stacjonarne magisterskie – specjalności:
– pedagogika szkolna
– pedagogika przedszkolna
– pedagogika specjalna - resocjalizacja społecznie niedostosowanych
– pedagogika ze specjalnością kulturalno-oświatową (utworzona w 1975 r.)

b. studia niestacjonarne magisterskie – specjalności:
– pedagogika szkolna
– pedagogika przedszkolna
– pedagogika specjalna - resocjalizacja społecznie niedostosowanych
– pedagogika po WSN

Kolejna reorganizacja siedleckiej Uczelni została dokonana w 1977 roku – ze szkodą dla humanistyki. W ramach powstałej wówczas Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej (przekształconej z WSP) zlikwidowano Wydział Humanistyczny, a dotychczas istniejący Pedagogiczny przekształcono w Wydział Pedagogiki i Kultury Wsi. Ograniczeniu uległa też oferta edukacyjna tej jednostki do dwóch specjalności pedagogicznych – nauczanie początkowe i pedagogika ze specjalnością kulturalno-oświatową. Likwidację spe­cjal­ności filologicznych decydenci uzasadniali brakiem zainteresowania tymi studiami w regionie. W następstwie tej reorganizacji w latach 1977-1978 z Siedlec odeszło dwunastu sa­mo­dzielnych pracowników naukowych.

Reaktywowanie Wydziału Humanistycznego nastąpiło w 1991 roku. Bazę kadrową dla nowej jednostki stanowili pracownicy zatrudnieni wcześniej na Wydziale Pedagogiki i Kultury Wsi oraz Instytutu Nauk Społecznych. W następnych latach miejscowe środowisko wzmocniło się poprzez zatrudnienie nauczycieli akademickich z innych ośrodków, jak również poprzez kształcenie własnych kadr.

Od początku drugiego okresu funkcjonowania Wydziału Humanistycznego działają w jego strukturach – do dziś istniejące – instytuty: Pedagogiki (obecnie Instytut Edukacji), Filologii Polskiej (obecnie Filologii Polskiej i Logopedii) i Historii (obecnie Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych). W następnych latach zostały utworzone: Instytut Nauk Społecznych (dziś Instytut Nauk Społecznych i Bez­pie­czeń­stwa), Instytut Neofilologii (dziś Instytut Neofilologii i Badań Interdyscyplinarnych). W latach 1995-2000 w strukturze Wydziału Humanistycznego istniał Instytut Za­rzą­dzania. W 2000 roku przekształcił się on w odrębny Wydział Zarządzania (obecnie Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych).

Obecnie każdy z instytutów wchodzących w skład Wydziału Huma­nistycznego prowadzi studia pierwszego i drugiego stopnia. Od 2013 roku w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych oraz Instytucie Nauk Społecznych i Bezpieczeństwa rozpoczęto kształcenie na trzecim stopniu odpowiednio w dyscyplinach: historia i nauki o bez­pie­czeństwie.
(dr hab. Jarosław Cabaj, prof. uczelni)

Bibliografia
  • F. Gryciuk, XX lat Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach, Siedlce 1989.
  • X lat Wydziału Humanistycznego Akademii Podlaskiej w Siedlcach, praca zbiorowa pod redakcją J. Cabaja i P. Matusaka, Siedlce 2001.
  • L. Szczerba, T. Woszczyński, XXV lat Siedleckiej Uczelni. Referat przygotowany na wspólne posiedzenie Senatu Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej i Rady Miasta Siedlce po­świę­co­ne 25-leciu siedleckiej uczelni, które odbyło się 27 września 1995 roku w Sali Białej Miejskiego Ośrodka Kultury, Siedlce 1995.
  • J. Trętowski, Problemy funkcjonowania i rozwoju Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Sie­dlcach, „Verum”, 1995.